ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

การเก็บกักคาร์บอนในดินและลักษณะของป่าบุ่งป่าทามในพื้นที่ราบน้ำท่วมถึงของแม่น้ำชี จังหวัดมหาสารคาม

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : การเก็บกักคาร์บอนในดินและลักษณะของป่าบุ่งป่าทามในพื้นที่ราบน้ำท่วมถึงของแม่น้ำชี จังหวัดมหาสารคาม
นักวิจัย : ภูวดล โกมณเฑียร
คำค้น : Chi River , seasonally flooded forest , Soil organic carbon , Wetland , คาร์บอนอินทรีย์ในดิน , ป่าบุ่งป่าทาม , พื้นที่ชุ่มน้ำ , แม่น้ำชี
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2556
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=MRG5280028 , http://research.trf.or.th/node/7466
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

ป่าบุ่งป่าทาม เป็นระบบนิเวศพื้นที่ชุ่มน้ำในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยที่มีน้ำท่วมเป็นบางฤดูกาล ระบบนิเวศพื้นที่ชุ่มน้ำ นอกจากจะมีความสำคัญในการบริการทางระบบนิเวศ แล้วยังแหล่งสะสมคาร์บอนอินทรีย์ในดินที่มี ศักยภาพมาก การประเมินการสะสมคาร์บอนในดินได้ดำเนินการในพื้นที่ป่าบุ่งป่าทามทั้งหมด 4 แห่ง บริเวณที่ราบน้ำท่วมถึงริมแม่ ชี จังหวัดมหาสารคาม โดยวางแนวแปลงสำรวจพันธุ์ไม้ แปลงขนาด 5x5 ม. และ 2x2 ม. บันทึกข้อมูลชนิดพันธุ์ไม้ ขนาดความโต ความสูง ของไม้ต้น ไม้หนุ่มและกล้าไม้ เก็บตัวอย่างดินจากระดับความลึก 0-30 ซม. และ 30-100 ซม. และเก็บตัวอย่างรากฝอย (<2 มม.) ในดินทั้ง 2 ชั้น ผลการศึกษาพบพันธุ์ไม้ จำนวน 271 ต้น จำแนกได้เป็น 20 วงศ์ 37 ชนิด โดยชนิดพันธุ์ไม้ที่พบจำนวน ต้นมากที่สุด 3 อันดับแรก คือ มะเกลือกา (Diospyros gracilis Fletcher) ข่อย (Streblus asper Lour.) และ คาง (Albizia lebbekioides (DC.) Benth.) ความหนาแน่นของไม้ต้นของป่าบุ่งป่าทามทั้งหมดเท่ากับ 2000 ต้น/เฮกแตร์ และไม้หนุ่มและกล้า ไม้เท่ากับ 5328 ต้น/เฮกแตร์ การกระจายตามการจำแนกชั้นความโตของพันธุ์ไม้ทั้งหมด มีรูปแบบการกระจายเป็นแบบ reverse-J ซึ่งเป็นลักษณะของป่าทดแทนขั้นที่สอง การกระจายตามการจำแนกชั้นความสูง มีรูปแบบการกระจายเป็นแบบไม่สม่ำเสมอ พันธุ์ ไม้ที่มีอันดับความสำคัญ 5 อันดับแรก คือ ยางนา (Dipterocarpus alatus Roxb. ex G.Don) ข่อย เขาวัว (Oxyceros pauciflora (Ridl.) Tirveng.) จิกน้ำ (Barringtonia acutangula (L.) Gaertn.) และ สะแก (Combretum quadrangulare Kurz) ตามลำดับ ค่าดัชนีความหลากชนิดของแชนนอน-วีเนอร์ของป่าม่วงใหญ่ มีค่าสูงที่สุด รองลงมาคือ ป่าเกาะเกิ้ง ป่ากุดเป่ง ป่า วนอุทยานชีหลง ตามลำดับ น้ำหนักแห้งของรากฝอยเฉลี่ยที่พบดินชั้นบนและดินชั้นล่างเพิ่มขึ้นจากเดิมในปีที่ 2 ในทุกพื้นที่ ยกเว้น ในป่ากุดเป่ง เนื้อดินของป่าบุ่งป่าทามบริเวณที่ราบน้ำท่วมถึงของแม่น้ำชี พบว่าทั้งดินทั้ง 2 ชั้นคือ ดินชั้นบน (0-30 ซม.) ดินชั้นล่าง (30-100 ซม.) และดินลึก 1 เมตร มีเนื้อดินเป็นดินเหนียว ปฏิกิริยาดินของดินชั้นบน ดินชั้นล่าง และดินลึก 1 เมตร ของป่าบุ่งป่า ทาม จังหวัดมหาสารคาม มีความเป็นกรดปานกลางถึงกรดรุนแรงมาก ในปีที่ 2 ปริมาณคาร์บอนสะสมเพิ่มขึ้นทุกระดับความลึก โดย ในดินชั้นบนมีค่า 38.40 ตัน/เฮกแตร์ เพิ่มขึ้นเป็น 96.90 ตัน/เฮกแตร์ เช่นเดียวกับในดินชั้นล่างเพิ่มขึ้นจาก 58.65 ตัน/เฮก แตร์ เป็น 129.70 ตัน/เฮกแตร์ และดินระดับความลึก 1 เมตร เพิ่มขึ้นจาก 97.05 ตัน/เฮกแตร์ เป็น 226.60 ตัน/เฮกแตร์ ในปีที่ 1 ค่าเฉลี่ยของคาร์บอนอินทรีย์ที่ป่ากุดเป่ง มีค่ามากสุดคือ 72.11 ตัน/เฮกแตร์ในดินบน และ 139.54 ตัน/เฮกแตร์ ในดินล่าง แต่ในปี ที่ 2 ค่าเฉลี่ยของคาร์บอนอินทรีย์ที่ป่าม่วงใหญ่ มีค่ามากสุดคือ 121.62 ตัน/เฮกแตร์ในดินบน และ 142.01 ตัน/เฮกแตร์ ในดินล่าง จากค่าปริมาณคาร์บอนที่สะสมในดิน พอจะบอกได้ว่าป่าบุ่งป่าทามของภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทยมีศักยภาพในการสะสม คาร์บอนได้เป็นอย่างดี ซึ่งเป็นคุณค่าและความสำคัญที่ได้จากระบบนิเวศพื้นที่ชุ่มน้ำลักษณะพิเศษนี้ Boong-Tham forests are wetland ecosystems which are seasonally flooded. Wetlands have important roles in ecological services and widely recognized as potential sources of soil organic carbon. Four sites of seasonally flooded along Chi river, Maha Sarakham Province were assessed for soil carbon stocks. Vegetation and soil samplings were collected in 5x5 and 2x2m plot. Species, dbh, and height of trees saplings and seedling were recorded. Soil samples of two layers were collected (0-30: top soil and 30-100 cm: subsoil). Soil samples were sieved for fine root mass (<2mm). Results found 271 stems which identified to 20 families 37 species. The most abundance species were Diospyros gracilis Fletcher, Streblus asper Lour., and Albizia lebbekioides (DC.) Benth.. Tree density was 2000 stem ha-1 while sapling and seedling were 5328 stem ha-1. Distribution graph of dbh class showed reverse-J shape which was secondary forest. Height class distribution was ununiformed pattern. The top-five rank of IVI species were Dipterocarpus alatus Roxb. ex G.Don, Streblus asper Lour., Oxyceros pauciflora (Ridl.) Tirveng., Barringtonia acutangula (L.) Gaertn., and Combretum quadrangulare Kurz. Mouang Yai forest (MY) showed the highest Shannon-Wiener index while Koa Kerng forest (KK), Kood Peng foest (KP), and Chi-Lhong Forest Park (CF) were second, third, and fourth, respectively. Fine root biomass were increased in the second year for all sites. Soil textures were clay in both layers, also 1m depth, and in all 4 sites. Soil pH range was medium acid to extremely acid in all layers. In the second year, soil carbons were increased in all layers. At 0-30 cm depth, there was 38.40 tC ha-1 in the first year and 96.90 tC ha-1 in the second year. At 30-100 cm depth, there was 58.65 tC ha-1 in the first year and 129.70 tC ha-1 in the second year. At 1m depth, there was 97.05 tC ha-1 in the first year and 226.60 tC ha-1 in the second year. In the first year, soil carbon was the highest in KP top soil and sub soil (72.11 and 139.54 tC ha-1, repectively). In the second year, soil carbon was the highest in MY top soil and sub soil (121.62 and 142.01 tC ha-1, repectively). From the value of carbon content in soil, we can conclude that seasonally flooded forests (Boong-Tham) had the high potential carbon sink that could be a valuable and important ecosystem in a conservation sense.

บรรณานุกรม :
ภูวดล โกมณเฑียร . (2556). การเก็บกักคาร์บอนในดินและลักษณะของป่าบุ่งป่าทามในพื้นที่ราบน้ำท่วมถึงของแม่น้ำชี จังหวัดมหาสารคาม.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ภูวดล โกมณเฑียร . 2556. "การเก็บกักคาร์บอนในดินและลักษณะของป่าบุ่งป่าทามในพื้นที่ราบน้ำท่วมถึงของแม่น้ำชี จังหวัดมหาสารคาม".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ภูวดล โกมณเฑียร . "การเก็บกักคาร์บอนในดินและลักษณะของป่าบุ่งป่าทามในพื้นที่ราบน้ำท่วมถึงของแม่น้ำชี จังหวัดมหาสารคาม."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2556. Print.
ภูวดล โกมณเฑียร . การเก็บกักคาร์บอนในดินและลักษณะของป่าบุ่งป่าทามในพื้นที่ราบน้ำท่วมถึงของแม่น้ำชี จังหวัดมหาสารคาม. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2556.