ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

การศึกษากระบวนการผลิตผ้าไหมมัดหมี่สีเคมีแบบไม่ใช้สารกัดสี

หน่วยงาน กรมหม่อนไหม

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : การศึกษากระบวนการผลิตผ้าไหมมัดหมี่สีเคมีแบบไม่ใช้สารกัดสี
นักวิจัย : สมหญิง ชูประยูร , ชุมญาณัช คำวงษ์ , ศุภวรรณ เคี่ยนเมธี , อาภาพร ขันตี , สุบรรณ โสภา , เยาวลักษณ์ ทองทวี , พิกุล รอนณรงค์ , เบ็ญจมาศ แก้วรัตน์ , พิญญ์พัชร์ ตรีฉิมพลี
คำค้น : ด่างกัดสี , สารกันด่าง , สีเอโซ , โลหะหนัก
หน่วยงาน : กรมหม่อนไหม
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2556
อ้างอิง : http://www.qsds.go.th/research/file/190.pdf
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

ผ้าไหมมัดหมี่เป็นผ้าที่มีสีสันและลวดลายที่งดงามถ่ายทอดถึงวัฒนธรรมชุมชนสู่ผืนผ้า โดยมีขั้นตอนที่อาจจะก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพของผู้ผลิต คือ ขั้นตอนการย้อมสีลวดลายมัดหมี่ ซึ่งมีผลกระทบทั้งทางตรงและทางอ้อมต่อผู้บริโภคและสิ่งแวดล้อม ดังนั้นจึงได้มีการศึกษากระบวนการผลิตผ้าไหมมัดหมี่สีเคมีแบบไม่ใช้สารกัดสี โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ให้ได้องค์ความรู้และกระบวนการย้อมสีลวดลายผ้าไหมมัดหมี่แบบไม่กัดสี 2) เพิ่มมูลค่าผ้าไหมมัดหมี่ ด้วยความเป็นผลิตภัณฑ์ใสสะอาด 3) ลดมลพิษในสภาพแวดล้อมของพื้นที่การผลิตผ้าไหมมัดหมี่สีเคมี และ 4) ลดความเสี่ยงต่อสุขภาพของผู้ผลิตจากสารเคมีกัดสีผ้าไหมมัดหมี่ จากการศึกษาและเก็บรวบรวมข้อมูลกระบวนการผลิตจากเกษตรกรผู้ร่วมวิจัยผลิตผ้าไหมมัดหมี่จังหวัดละ 4 คน จำนวน 5 จังหวัด คือ ชัยภูมิ นครราชสีมา ร้อยเอ็ด สุรินทร์ และ อุบลราชธานี การย้อมสีลวดลายมัดหมี่ในผืนผ้าไม่น้อยกว่า 5 สี กำหนดเป็น 4 วิธี คือ (1) ย้อมด้วยสีแม่สี ใช้สารกัดสีชนิดโซเดียมไฮโดรซัลไฟท์ (Sodium hydrosulphite ,Na2S2O4) (2) ย้อมด้วยสีแม่สี ไม่ใช้สารกัดสี โดยใช้สารกันด่าง (3) ย้อมด้วยสีซอง ใช้สารกัดสีชนิดโซเดียมไฮโดรซัลไฟท์(4) ย้อมด้วยสีซองไม่ใช้สารกัดสี โดยใช้สารกันด่าง พบว่า รูปแบบการย้อมสีลวดลายบนผ้ามัดหมี่แบบใช้สารกันด่าง โดยใช้สารกันด่างปริมาณ 50 กรัมต่อ 1 หัวหมี่ หรือต่อน้ำหนักเส้นไหมประมาณ 100 กรัม ผสมน้ำจำนวน 3-5 ลิตร แช่หัวหมี่ลงในสารกันด่าง ทำการต้มให้อุณหภูมิประมาณ 95 องศาเซลเซียส นานประมาณ 20-30 นาที เพื่อกัดสีเดิมก่อนย้อมสีใหม่ เป็นวิธีที่เหมาะสมและสามารถทอเป็นผ้าไหมมัดหมี่ให้สีในลวดลายที่ดี ผ่านการประเมินผลิตภัณฑ์ผ้าไหมไทย (นกยูงพระราชทาน) (การตกสี) สำหรับความพึงพอใจของเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการวิจัยที่มีต่อกระบวนการปฏิบัติงานในขั้นตอนการกัดสีผ้าไหมมัดหมี่ด้วยวิธีการใช้สารกันสีด่าง แทนการใช้ด่างกัดสี (สารโซเดียมไฮโดรซัลไฟด์) พบว่าอยู่ในระดับมากที่สุด คือ ร้อยละ 95 เนื่องจากเป็นสิ่งที่เกษตรกรต้องการ มีขั้นตอนที่ง่าย ไม่ยุ่งยาก และที่สำคัญคือมีความปลอดภัยต่อสุขภาพของเกษตรกรผู้ย้อมสี และลดสารพิษตกค้างที่มีผลต่อสิ่งแวดล้อมได้ระดับหนึ่ง ทำการสุ่มตัวอย่าง 20 ตัวอย่าง จากตัวอย่างผ้าทั้งหมด 80 ตัวอย่าง ตรวจสอบตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.) 2231-2550 ผ้า: ความปลอดภัยจากสีและสารเคมีที่เป็นอันตรายโดยตรวจสอบคุณลักษณะด้านความปลอดภัย 2 รายการ คือ โลหะหนัก และสีเอโซที่ให้แอโรมาติกแอมีน ผลปรากฏว่าพบโลหะหนักที่ไม่รับรอง 1 ชนิด คือ โครเมียมทั้งหมด โดยพบจากตัวอย่างผ้าไหมมัดหมี่ที่ย้อมจากสีซอง 1 ตัวอย่าง ผ้าไหมมัดหมี่ที่ย้อมจากสีแม่สี 4 ตัวอย่าง ที่ระดับความเข้มข้น 4-10 มิลลิกรัม/กิโลกรัม ซึ่งเกินกว่าค่ามาตรฐานรับรอง (มาตรฐาน 2 มิลลิกรัม/กิโลกรัม) ในส่วนของคุณลักษณะด้านความปลอดภัยสีเอโซที่ให้แอโรมาติกเอมีน พบ 2 ตัว จาก 24 ตัวที่เป็นอันตราย คือ ผ้าไหมมัดหมี่ที่ย้อมสีซองพบ 3,3'-Dimethylbenzidine (119-93-7) 4 ตัวอย่าง ที่ระดับความเข้มข้น 30.56-241.93 มิลลิกรัม/กิโลกรัม และ Benzidine(92-87-5) 1 ตัวอย่างที่ระดับความเข้มข้น 126.48 มิลลิกรัม/กิโลกรัม ซึ่งเกินค่ามาตรฐานรับรองทั้งหมด (ค่ามาตรฐานตาม มอก.2231-2550 ไม่เกิน 30 มิลลิกรัม/กิโลกรัม) ส่วนผ้าไหมมัดหมี่ที่ใช้แม่สีในการย้อมสีพบเฉพาะ 3,3'-Dimethylbenzidine (119-93-7) 3 ตัวอย่างที่ระดับความเข้มข้น 106.22, 37.08 และ 10.24 มิลลิกรัม/กิโลกรัม ซึ่งเกินกว่าค่ามาตรฐานรับรอง 2 ตัวอย่าง

บรรณานุกรม :
สมหญิง ชูประยูร , ชุมญาณัช คำวงษ์ , ศุภวรรณ เคี่ยนเมธี , อาภาพร ขันตี , สุบรรณ โสภา , เยาวลักษณ์ ทองทวี , พิกุล รอนณรงค์ , เบ็ญจมาศ แก้วรัตน์ , พิญญ์พัชร์ ตรีฉิมพลี . (2556). การศึกษากระบวนการผลิตผ้าไหมมัดหมี่สีเคมีแบบไม่ใช้สารกัดสี.
    กรุงเทพมหานคร : กรมหม่อนไหม.
สมหญิง ชูประยูร , ชุมญาณัช คำวงษ์ , ศุภวรรณ เคี่ยนเมธี , อาภาพร ขันตี , สุบรรณ โสภา , เยาวลักษณ์ ทองทวี , พิกุล รอนณรงค์ , เบ็ญจมาศ แก้วรัตน์ , พิญญ์พัชร์ ตรีฉิมพลี . 2556. "การศึกษากระบวนการผลิตผ้าไหมมัดหมี่สีเคมีแบบไม่ใช้สารกัดสี".
    กรุงเทพมหานคร : กรมหม่อนไหม.
สมหญิง ชูประยูร , ชุมญาณัช คำวงษ์ , ศุภวรรณ เคี่ยนเมธี , อาภาพร ขันตี , สุบรรณ โสภา , เยาวลักษณ์ ทองทวี , พิกุล รอนณรงค์ , เบ็ญจมาศ แก้วรัตน์ , พิญญ์พัชร์ ตรีฉิมพลี . "การศึกษากระบวนการผลิตผ้าไหมมัดหมี่สีเคมีแบบไม่ใช้สารกัดสี."
    กรุงเทพมหานคร : กรมหม่อนไหม, 2556. Print.
สมหญิง ชูประยูร , ชุมญาณัช คำวงษ์ , ศุภวรรณ เคี่ยนเมธี , อาภาพร ขันตี , สุบรรณ โสภา , เยาวลักษณ์ ทองทวี , พิกุล รอนณรงค์ , เบ็ญจมาศ แก้วรัตน์ , พิญญ์พัชร์ ตรีฉิมพลี . การศึกษากระบวนการผลิตผ้าไหมมัดหมี่สีเคมีแบบไม่ใช้สารกัดสี. กรุงเทพมหานคร : กรมหม่อนไหม; 2556.