ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

การพัฒนาพันธุ์ข้าวหอมสายพันธุ์บริสุทธิ์ทนเค็มโดยผ่านเทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงอับละอองเกสร

หน่วยงาน สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : การพัฒนาพันธุ์ข้าวหอมสายพันธุ์บริสุทธิ์ทนเค็มโดยผ่านเทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงอับละอองเกสร
นักวิจัย : เฉลิมพล เกิดมณี , Chalermpol Kirdmanee
คำค้น : Anther culture , Biological sciences , Breeding , P-00-30449 , Plant biotechnology and related agricultural science , Plant breeding , Pure line aroma rice , Rice , Salt-tolerant crops , การปรับปรุงพันธุ์ , การเพาะเลี้ยง , ข้าว , ข้าวหอมสายพันธุ์บริสุทธิ์ , พืชทนเค็ม , ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ , สาขาเกษตรศาสตร์และชีววิทยา , อับละอองเกสร
หน่วยงาน : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2549
อ้างอิง : http://www.nstda.or.th/thairesearch/node/1957
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

ข้าวเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของประเทศไทย แหล่งผลิตข้าวหอมคุณภาพสูงถูกปลูกบนพื้นที่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือซึ่งเป็น พื้นที่ดินเค็มและพื้นที่ที่มีการแพร่กระจายดินเค็มประมาณ 17 ล้านไร่ จากสภาพดินเค็มมีผลทำให้ผลผลิตเฉลี่ยของข้าวต่ำกว่า 56 เปอร์เซ็นต์ เมื่อเปรียบเทียบกับการปลูกข้าวบนพื้นที่ทั่วไป จึงมีความจำเป็นเร่งด่วนในการพัฒนาสายพันธุ์ข้าวหอมที่มีคุณสมบัติทนเค็ม เพื่อเพิ่มผลผลิตบนพื้นที่ดินเค็ม ทางโครงการวิจัยได้ทำการพัฒนาเทคโนโลยีการคัดพันธุ์ข้าวหอมทนทนเค็มภายใต้ ระบบการควบคุมสภาพแวดล้อม เพื่อการแสดงออกของยีนทนเค็มอย่างแท้จริง จากการวิจัยพบว่าพันธุ์ข้าวหอมจันทร์มีความสามารถทนเค็มในระดับ 342 มิลลิโมลาร์ เกลือโซเดียมคลอไรด์ มีความสามารถทนเค็มในระดับสูงกว่าข้าวพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 ประมาณ 2 เท่า ทางโครงการจึงมีเป้าหมายการถ่ายทอดคุณสมบัติทนเค็มในข้าวพันธุ์หอมจันทร์ เข้าสู่พันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105 และปทุมธานี 1 โดยการผสมข้ามพันธุ์ เพื่อพัฒนาสายพันธุ์ข้าวหอมที่มีคุณสมบัติทนเค็มสูง ให้ผลผลิตสูงบนพื้นที่ดินเค็ม ทนทานต่อโรคไหม้ และมีคุณภาพการหุงต้มดี พันธุ์ข้าวหอมจันทร์ทนเค็มถูกใช้เป็นแหล่งพันธุกรรมในการพัฒนาสายพันธุ์ข้าว หอมทนเค็มสายพันธุ์แท้ โดยการผสมกับข้าวขาวดอกมะลิ 105 ซึ่งเป็นข้าวไวแสงมีคุณภาพการหุงต้มดี มีความหอม ความนุ่ม และปริมาณอไมโลสต่ำ หรือผสมกับข้าวปทุมธานี 1 ซึ่งเป็นข้าวไม่ไวแสง มีผลผลิตสูง ต้านทานโรคไหม้ปานกลาง และต้านทานแมลง สายพันธุ์ข้าวลูกผสมสลับพ่อและแม่ ระหว่างข้าวพันธุ์หอมจันทร์ทนเค็มกับข้าวขาวดอกมะลิ 105 หรือ ข้าวปทุมธานี1 พันธุ์ผสมกลับกับปทุมธานี 1 และลูกผสม 3 ทาง ถูกนำไปคัดเลือกสายพันธุ์ทนเค็มที่ระดับ 342 มิลลิโมลาร์ เกลือโซเดียมคลอไรด์ ตามระบบการคัดพันธุ์ทนเค็มที่ได้พัฒนาขึ้น พบสายพันธุ์ทนเค็มจำนวน 1,092 สายพันธุ์ และคัดการต้านทานเชื้อโรคไหม้ภายใต้ระบบการควบคุมสภาพแวดล้อมที่ได้พัฒนา ขึ้น พบสายพันธุ์ข้าวทนโรคไหม้ในระดับคะแนนน้อยกว่า 2 จำนวน 303 สายพันธุ์ สายพันธุ์ข้าวลูกผสมทนเค็มสูงและต้านทานเชื้อโรคไหม้ถูกนำไปสร้างสายพันธุ์ แท้โดยผ่านการเพาะเลี้ยงอับละอองเกสร และชักนำให้อับละอองเกสรเกิดการเจริญและพัฒนาเป็นต้น (androgenesis) ได้จำนวน 43 สายพันธุ์ ต้น haploid ถูกเพิ่มจำนวนชุดโครโมโซมด้วยสารละลายโครซิซีนให้ได้ประชากรของต้น double haploid ซึ่งเป็น homozygous lines ถูกนำไปปลูกทดสอบความสามารถทนเค็มและผลผลิตบนพื้นที่ดินเค็ม อำเภอพิมาย จังหวัดนคราชสีมา เมล็ดข้าวที่ได้จากการปลูกทดสอบถูกตรวจสอบความต้านทานต่อเพลี้ยกระโดดสี น้ำตาล ในพันธุ์ข้าวพ่อแม่และลูกผสมไม่พบสายพันธุ์ที่ต้านทานเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล ที่เป็น virulent strains ในด้านคุณภาพการหุงต้มด้านความหนืดของน้ำแป้ง พบว่าข้าวลูกผสมทนเค็มที่พัฒนาขึ้นมีความหนืดต่ำกว่าข้าวขาวดอกมะลิ 105 ซึ่งแสดงถึงข้าวที่พัฒนาขึ้นมีความนุ่มน้อยกว่าข้าวขาวดอกมะลิ และได้ทำการพิสูจน์เอกลักษณ์ (DNA fingerprinting) โดยใช้เทคนิค SSLP maker พบ marker จำนวน 3 loci ที่น่าจะใช้บ่งบอกเอกลักษณ์ของสายพันธุ์ข้าวลูกผสม

บรรณานุกรม :
เฉลิมพล เกิดมณี , Chalermpol Kirdmanee . (2549). การพัฒนาพันธุ์ข้าวหอมสายพันธุ์บริสุทธิ์ทนเค็มโดยผ่านเทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงอับละอองเกสร.
    ปทุมธานี : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ.
เฉลิมพล เกิดมณี , Chalermpol Kirdmanee . 2549. "การพัฒนาพันธุ์ข้าวหอมสายพันธุ์บริสุทธิ์ทนเค็มโดยผ่านเทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงอับละอองเกสร".
    ปทุมธานี : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ.
เฉลิมพล เกิดมณี , Chalermpol Kirdmanee . "การพัฒนาพันธุ์ข้าวหอมสายพันธุ์บริสุทธิ์ทนเค็มโดยผ่านเทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงอับละอองเกสร."
    ปทุมธานี : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ, 2549. Print.
เฉลิมพล เกิดมณี , Chalermpol Kirdmanee . การพัฒนาพันธุ์ข้าวหอมสายพันธุ์บริสุทธิ์ทนเค็มโดยผ่านเทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงอับละอองเกสร. ปทุมธานี : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ; 2549.