ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

การผลิตและการใช้เชื้อราไตรโคเดอร์มา สปีชี เพื่อควบคุมเชื้อราสเคลอโรเทียมรอล์ฟซิไอ

หน่วยงาน สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : การผลิตและการใช้เชื้อราไตรโคเดอร์มา สปีชี เพื่อควบคุมเชื้อราสเคลอโรเทียมรอล์ฟซิไอ
นักวิจัย : จิระเดช แจ่มสว่าง , Chiradej Chamswarng
คำค้น : 35 04 0100 , Biochemistry , Biological sciences , Biology and biochemistry , Sclerotium rolfsii Sace , Trichoderma harzianum , การหมัก , ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ , สาขาวิศวกรรมศาสตร์และอุตสาหกรรมวิจัย , เชื้อรา , ไตรโคเดอร์มา
หน่วยงาน : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2538
อ้างอิง : http://www.nstda.or.th/thairesearch/node/1651
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

การศึกษาการผลิตเชื้อราไตรโคเดอร์มา (Trichoderma harzianum) ด้วยกระบวนการหมักอาหารแข็งโดยใช้เมล็ดข้าวฟ่างเป็นวัตถุดิบ ได้สปอร์ของเชื้อปริมาณมากและประหยัดค่า ใช้จ่าย วิธีการที่เหมาะสมคือนำเมล็ดข้าวฟ่างแช่น้ำไหล 24 ชั่วโมง กรองเอาแต่เมล็ดไว้ บรรจุถุงพลาสติกทนร้อน แล้วนำไปนึ่งฆ่าเชื้อนาน 30 นาที ปลูกเชื้อราไตรโคเดอร์มาลงบนเมล็ดข้าวฟ่าง แล้วบ่มเชื้อราที่อุณหภูมิ 25-30 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 10 วัน ก่อนนำไปผลิตเป็นผงแห้ง การเลี้ยงในถุงพลาสติกทนร้อนเหมาะกับการผลิตเชื้อจำนวนมากเพื่อใช้ทดสอบใน สภาพ โรงเรือนหรือแปลงเกษตรกร นอกจากการใช้เมล็ดข้าวฟ่างล้วนแล้วการใช้กากมอลท์ผสมข้าวฟ่าง บดละเอียด 15% โดยน้ำหนักก็สามารถใช้เลี้ยงเชื้อราได้ดีมีปริมาณสูง 1.65 x 109 หน่วยโคโลนี (colony forming unit, cfu.)/กรัม เมื่อเลี้ยงในถุงพลาสติกทนร้อน การศึกษาการผลิตเชื้อราไตรโคเดอร์มาด้วยกระบวนการหมักอาหารเหลว พบว่า อาหารเหลวที่เหมาะสมต่อการผลิตประกอบด้วย โมลาส 15% , NH4Cl 0.3%, yeast extract 0.1%, MgSO4. 7H2O 0.05% และ KH2PO4 0.1% pH ของอาหารเป็น 4.5 การบ่มเชื้อไว้เป็นเวลา 13 วัน จะทำให้ได้มวลชีวภาพของเชื้อสูงสุด มีน้ำตาลรีดิวซ์ในอาหารเหลวลดลงจากเมื่อเริ่มต้น 87.29 - 89.40 % และเชื้อราคงความมีชีวิตอยู่รอดหลังจากทำเป็นผงแห้งได้นาน และยังคงมีปริมาณสูง (108 หน่วยโคโลนี/กรัม) หลังจากเก็บผงเชื้อไว้ที่อุณหภูมิห้อง (25-30 องศาเซลเซียส) เป็นเวลานาน 3 เดือน การเตรียมผงเชื้อราไตรโคเดอร์มาพบว่าไดอะตอมไมท์เป็นสารพาที่เหมาะสมและการ เก็บผงเชื้อไว้ในตู้เย็น หรืออุณหภูมิต่ำ (3-5 องศาเซลเซียส) ทั้งกรณีเก็บในรูปผงเชื้อหรือคลุกเมล็ดข้าวบาร์เลย์ก่อนปลูกช่วยยืดอายุของ เชื้อได้ดี การคลุกเมล็ดข้าวบาร์เลย์ด้วยผงเชื้อในอัตรา 1.0 หรือ 0.5% โดยน้ำหนักเมล็ด สามารถป้องกันต้นข้าวบาร์เลย์จากการเข้าทำลายของเชื้อรา Sclerotium rolfsii ได้โดยช่วยให้มีต้นรอดตายสูงกว่าการใช้เมล็ดที่ไม่ได้คลุกเชื้อก่อนปลูกถึง 40% (control) การเลี้ยงเชื้อราในอาหารเหลวซึ่งบรรจุในถังหมักขนาดใหญ่ขึ้น (2 ลิตร และ 100 ลิตร) พบว่ามีการสร้าง chlamydospore ที่สมบูรณ์ดี และมีปริมาณมาก แต่มวลชีวภาพได้ค่อนข้างน้อยยังต้องแก้ไขปรับปรุงอุปกรณ์และเทคนิคการเลี้ยง เชื้อ รูปแบบของเชื้อราไตรโคเดอร์มาที่ได้รับการพัฒนาเพื่อนำไปใช้ควบคุมโรคโคน เน่าของมะเขือเทศสาเหตุจากเชื้อรา S. rolfsii ได้แก่ เม็ดเชื้อซึ่งเตรียมจากการคลุกเคล้าเมล็ดข้าวฟ่างที่มีเชื้อราไตรโคเดอร์มา เจริญอยู่ 1 กิโลกรัม กับผงไดอะตอมไมท์ 200 กรัม โดยใช้ น้ำแป้งมันสุก (4%) ฉีดพ่นเพื่อช่วยให้ผงไดอะตอมไมท์ติดเมล็ดข้าวฟ่างได้ดีขึ้น เชื้ออัดเม็ดซึ่งใช้ส่วนผสมของขี้เลื่อย 25 เปอร์เซ็นต์ ผงไดอะตอมไมท์ 60 เปอร์เซ็นต์ และรำข้าว 15 เปอร์เซ็นต์ นำไปผสมกับเมล็ดข้าวฟ่างที่มีเชื้อราไตรโคเดอร์มาซึ่งบดละเอียด ในอัตรา 3:1 โดยน้ำหนัก แล้วอัดเป็นเม็ดเชื้อ ผงซีโอไลท์สามารถทดแทนผงไดอะตอมไมท์ได้ การผลิตเชื้อในรูปเม็ดอัลจิเนทพบว่าเมื่อใช้มวลชีวภาพของเชื้อราไตรโคเดอร์ มา ซึ่งได้จากการเลี้ยงเชื้อในอาหารเหลวอัตรา 0.1% หรือ 1.0% (โดยน้ำหนักแห้ง) ช่วยให้เชื้อราไตรโคเดอร์มา สามารถสร้างเส้นใย และสปอร์จากผลิตภัณฑ์เชื้อได้หลังจากได้รับความชื้น การใช้ส่วนผสมของเชื้อราไตรโคเดอร์มา ในรูปผงเชื้อหรือเม็ดอัลจิเนทร่วมกับรำข้าว และปุ๋ยหมักชานอ้อย ในอัตรา 1:5:25 โดยน้ำหนักใส่บริเวณรอบโคนต้นมะเขือเทศ สามารถลดการเกิดโรครากและโคนเน่าของมะเขือเทศที่เกิดจากเชื้อรา S. rolfsii ได้เทียบเท่ากับการใช้สารเคมีคาร์บอกซิน (carboxin) การใช้ผงเชื้อสามารถป้องกันโรคได้ดีกว่าการใช้เม็ดอัลจิเนท เมื่อใช้อัตราเดียวกัน การคลุกเมล็ดข้าวบาร์เลย์ด้วยผงเชื้อราไตรโคเดอร์มาแบบเดี่ยว ๆ หรือผสมร่วมกับกำมะถันผงก่อนใช้คลุกเมล็ด ในอัตรา 1 % โดยน้ำหนัก สามารถลดการเกิดโรคกล้าไหม้ของข้าวบาร์เลย์ สาเหตุจากเชื้อ S. rolfsii และเพิ่มผลผลิตได้ดีกว่าการไม่คลุกเมล็ด (control) หรือคลุกด้วยสารเคมีคาร์บอกซิน เมื่อนำเมล็ดที่ผ่านการคลุกเชื้อแล้วไปปลูกในแปลงทดลองทั้งขนาดเล็ก (17.5 ตารางเมตรต่อซ้ำ) และขนาดใหญ่ (1,600 ตารางเมตรต่อซ้ำ) ของ บริษัทบุญรอด บริวเวอรี่ จำกัด เชื้อราไตรโคเดอร์มา พันธุ์กลายไอโซเลท M 23 มีประสิทธิภาพสูงเท่าเทียมกับพันธุ์แม่ไอโซเลท Th1 การใช้เชื้อราไตรโคเดอร์มาร่วมกับสารเคมีคาร์บอกซิน ช่วยลดการเกิดโรคต้นแห้งและจำนวนเม็ดสเคลอโรเทียมได้ดี การใช้เชื้อราไตรโคเดอร์มา ไอโซเลท Th 1 ร่วมกับกำมะถันผงหรือใช้ร่วมกับน้ำเชื่อมฟรุคโตสเข้มข้น 2% คลุกเมล็ดข้าวบาร์เลย์ สามารถลดการเกิดโรคกล้าไหม้สาเหตุจากเชื้อ S. rolfsii ได้เท่าเทียมกับการใช้สารเคมีคาร์บอกซิน รวมทั้งสามารถลดปริมาณเม็ดสเคลอโรเทียมในดินได้ต่ำกว่ากรรมวิธีควบคุม (control) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ การใช้แมนโคเซ็บร่วมกับผงเชื้อราไตรโคเดอร์มา ทำให้ประสิทธิภาพควบคุมโรคลดลง การชักนำให้เชื้อรา T. harzianum ไอโซเลท CB-Pin-01 กลายพันธุ์พบว่าวิธีฉายรังสีอุลตราไวโอเลทลงบนน้ำสปอร์แขวนลอยเป็นเวลา 5 นาทีที่ระยะห่างจากหลอดกำเนิดแสง 15 เซนติเมตร เป็นวิธีที่เหมาะสม พันธุ์กลายไอโซเลท M23 และ M4 สามารถเจริญได้เป็นปกติบนอาหารแข็ง potato dextrose agar (PDA) ที่ผสมเบโนมิล 800 ppm และบนส่วนผสมของผงเชื้อรา รำข้าว และปุ๋ยหมัก (1:5:25 โดยน้ำหนัก) ที่ราดด้วยเบโนมิล 200 ppm นอกจากนี้พบว่าทั้งสองไอโซเลท สามารถยับยั้งการเจริญของเชื้อรา S. rolfsii และลดการสร้างเม็ดสเคลอโรเทียมบนอาหารแข็ง PDA ได้ ไม่แตกต่างจากไอโซเลทพันธุ์แม่ รวมทั้ง สามารถควบคุมโรคโคนเน่าของมะเขือเทศและโรคกล้าไหม้ของข้าวบาร์เลย์ที่เกิด จากเชื้อรา S. rolfsii ได้ อย่างมีประสิทธิภาพสูงกว่าพันธุ์แม่ทั้งในสภาพที่ราดหรือไม่ราดสารเคมีเบโน มิล และจากการทดสอบอิทธิพลของสารเคมีควบคุมเชื้อรา 11 ชนิด พบว่า sulfer มีส่วนช่วยส่งเสริมการสร้างสปอร์ของเชื้อราไตรโคเดอร์มา ทั้งไอโซเลทพันธุ์กลายและพันธุ์แม่ ในขณะที่สาร propineb, mancozeb, copper oxychloride kasugamycin + copper procymidone และ chlorothalonil ยับยั้งการเจริญของเส้นใยและ/หรือ การสร้างสปอร์ สารเคมีดูดซึม 4 ชนิดคือ benomyl carbendazim thiabendazole และ tolclophos methyl ยับยั้งการเจริญของเส้นใยและการสร้างสปอร์ในไอโซเลทพันธุ์แม่แต่ไม่ยับยั้ง ไอโซเลท พันธุ์กลาย ได้รวบรวมเชื้อราไตรโคเดอร์มาซึ่งแยกได้จากพืชและดินที่ปลูกมะเขือเทศ พืชผัก และทุเรียน รวม 265 ไอโซเลท พบไอโซเลทที่มีประสิทธิภาพสูงในการยับยั้งการเจริญของเส้นใยและเจริญคลุมทับ เชื้อ S. rolfsii บนอาหาร PDA (ปฏิกริยา A,A+ และ A++) จำนวน 80 ไอโซเลท และเชื้อราต่างฝ่ายต่างชะงักหรือหยุดการเจริญของเส้นใย (ปฏิกริยา B) มีจำนวน 137 ไอโซเลท ส่วนความสามารถของเชื้อไอโซเลทต่างๆ ในการสร้างเอนไซม์ เซลลูเลส และไคติเนสมากหรือน้อยไม่มีความสัมพันธ์กับปฏิกริยายับยั้งเชื้อ S. rolfsii ที่ตรวจพบบนอาหาร PDA

บรรณานุกรม :
จิระเดช แจ่มสว่าง , Chiradej Chamswarng . (2538). การผลิตและการใช้เชื้อราไตรโคเดอร์มา สปีชี เพื่อควบคุมเชื้อราสเคลอโรเทียมรอล์ฟซิไอ.
    ปทุมธานี : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ.
จิระเดช แจ่มสว่าง , Chiradej Chamswarng . 2538. "การผลิตและการใช้เชื้อราไตรโคเดอร์มา สปีชี เพื่อควบคุมเชื้อราสเคลอโรเทียมรอล์ฟซิไอ".
    ปทุมธานี : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ.
จิระเดช แจ่มสว่าง , Chiradej Chamswarng . "การผลิตและการใช้เชื้อราไตรโคเดอร์มา สปีชี เพื่อควบคุมเชื้อราสเคลอโรเทียมรอล์ฟซิไอ."
    ปทุมธานี : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ, 2538. Print.
จิระเดช แจ่มสว่าง , Chiradej Chamswarng . การผลิตและการใช้เชื้อราไตรโคเดอร์มา สปีชี เพื่อควบคุมเชื้อราสเคลอโรเทียมรอล์ฟซิไอ. ปทุมธานี : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ; 2538.