ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

มาตรฐานชุดทดสอบการตอบสนองต่อสารเคมีฆ่าแมลงเชิงพฤติกรรมในยุงพาหะนำโรค

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : มาตรฐานชุดทดสอบการตอบสนองต่อสารเคมีฆ่าแมลงเชิงพฤติกรรมในยุงพาหะนำโรค
นักวิจัย : ธีรภาพ เจริญวิริยะภาพ
คำค้น : insecticides , irritancy-Repellency , Mosquitose , Resistance
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2548
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=RSA4580001 , http://research.trf.or.th/node/1620
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

การศึกษาวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาชุดทดสอบการสารเคมีให้ครบกระบวนการ เพื่อใช้ทดสอบพฤติกรรมของแมลงพาหะนำโรคเมื่อมีการนำสารเคมีมาใช้ในการควบคุม ซึ่งการพัฒนากระบวนการชุดทดสอบดังกล่าวเพื่อใช้ทดสอบการทำงานของสารเคมีว่าจะมีผลกระทบกับแมลงพาหะอย่างไร ในการนี้ได้ใช้ยุงทั้งหมด 17 ประชากร ( ยุงก้นปล่อง 8 ประชากร ยุงลาย 7 ประชากร ) เป็นต้นแบบในการกำหนดมาตราฐานปัจจัยต่างๆ ของชุดทดสอบ นำยุงทดสอบ นำยุงทั้ง 17 ประชากรมาทดสอบกับสารเคมีในกลุ่มดีทีและสารไพรีทรอยด์อีกหลายชนิดที่ปัจจุบันยังคงใช้กันในพื้นที่ในการควบคุมยุงในการทดสอบแต่ละครั้งได้หาความเหมาะสมของปัจจัยต่างๆ ที่มีผลต่อการใช้เครื่องมือและ/หรืออาจทำให้การตอบสนองของยุงเปลี่ยนแปลงไป เช่น เวลาที่ทดสอบ อุณหภูมิ ความชื้น ระยะเวลาพักยุงก่อนการทดสอบ อายุของยุง สถานะภาพทางสรีระและโภชนาการ ระดับความเข้มข้นของสารเคมีฆ่าแมลง สถานภาพการต้านทานต่อสารเคมีของยุง กระดาษเคลือบสารเคมี ยุงจากพื้นที่/ห้องทดลอง การได้สัมผัสหรือไม่สัมผัสสารเคมี เป็นต้น ซึ่งได้ผลเรียบร้อยแล้วเพื่อกำหนดระดับความเหมาะสมของปัจจัยต่างๆ ขณะที่ทำการทดสอบพฤติกรรมการตอบสนองของสารเคมี หลังจากกำหนดปัจจัยต่างๆ ครบแล้ว การศึกษาพบว่าสารเคมีทั้งหมดไม่ได้ฆ่ายุงที่ใช้ในการศึกษา โดยยุงก้นปล่องบินหลบหนีไปหลังจากที่ได้สัมผัสกับสารเคมี มีบางส่วนของยุงก้นปล่องได้หลบหนีไปก่อนที่จะสัมผัสกับสารเคมี ส่วนยุงลายทุกประชากรจะต้องสัมผัสสารเคมีก่อนที่จะหลบหนี นอกจากนี้พบว่ายุงมินิมัส เอ และ ซี มีการสนองตอบต่อสารเคมีอย่างแตกต่างกัน มินิมัสเอส่วนใหญ่หลีกหนีสารเคมีโดยไม่ได้สัมผัสกับสารเคมีเลย ขณะที่มินิมัสซีไม่หลีกหนีสารเคมีหากไม่ได้รับการสัมผัสกับสารนั้นๆ ข้อมูลเหล่านี้มีประโยชน์มากในการศึกษาการต้านทานสารเคมีของยุงพาหะในอนาคต ดังได้เห็นจากยุงลายที่ต้านทานสารเคมีอย่างมาก นอกจากได้สร้างบรรทัดฐานในการศึกษาพฤติกรรมต่อสารเคมีโดยใช้ชุดทดสอบแล้วการวิจัยครั้งนี้ได้ศึกษาการกระจายตัวและการออกหาอาหารของยุงก้นปล่องมินิมัสพบว่ายุงก้นปล่องมินิมัสบางส่วนยังคงหากินและเกาะพักในบ้านเรือน The objective of this present study is to complete development of tests for quantifying behavioral responses of disease vectors to insecticides using the excito-repellency test system. Seventeen test populations of mosquitoes were used for the standardization processes. Of these, nine test populations were Aedes aegypti and eight were Anopheles mosquitoes. All test populations were exposed to pyrethroids and DDT at the operational field doses. Factors influencing the excito-repellency test results were characterized. These included time of the test, temperature , humidity , holding period, age of mosquitose , nutritional status., physiological conditions , insecticide levels , resistant vs. susceptible test populations, sources of test paper, field and laboratory test populations and contact vs. noncontact with insecticides. All test populations of Anopheles showed marked contact irritancy to deltamethrin compared to paired controls and non-contact repellency trials. In controlled laboratory colonies and field-caught populations. The degree of repellency was less profound than ittitancy but, in most cases, produced a significant escape response compared to paired controls. In case of Ae. Aegypti , both field and laboratory test populations demonstrated irritancy action, not repellency function as seen in Anopheles mosquitose. In this study , very interesting result was found when behavioral responses to insecticides of two species within An. Minimus taxon were compared. Anopheles minimus species A showed dramatically strong repellency function whereas An minimus C demonstrated the irritancy actions to pythroids and DDT. This will provide a basic cue of how insecticide resistance ( physiological ) will occur in the mosquito populations. In this study , seasonal abundance and blood feeding activity of An, minimus was also obtained. In addition ,other minor factors that may influent test results were tested to compare the behavioral responses of An. Minimus. Results are the subject of this report.

บรรณานุกรม :
ธีรภาพ เจริญวิริยะภาพ . (2548). มาตรฐานชุดทดสอบการตอบสนองต่อสารเคมีฆ่าแมลงเชิงพฤติกรรมในยุงพาหะนำโรค.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ธีรภาพ เจริญวิริยะภาพ . 2548. "มาตรฐานชุดทดสอบการตอบสนองต่อสารเคมีฆ่าแมลงเชิงพฤติกรรมในยุงพาหะนำโรค".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ธีรภาพ เจริญวิริยะภาพ . "มาตรฐานชุดทดสอบการตอบสนองต่อสารเคมีฆ่าแมลงเชิงพฤติกรรมในยุงพาหะนำโรค."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2548. Print.
ธีรภาพ เจริญวิริยะภาพ . มาตรฐานชุดทดสอบการตอบสนองต่อสารเคมีฆ่าแมลงเชิงพฤติกรรมในยุงพาหะนำโรค. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2548.