ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

โครงการวิจัยเรื่อง กลยุทธ์เชิงรุกเพื่อการพัฒนาท้องถิ่นแบบสาระบันเทิงของหมอลำ

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : โครงการวิจัยเรื่อง กลยุทธ์เชิงรุกเพื่อการพัฒนาท้องถิ่นแบบสาระบันเทิงของหมอลำ
นักวิจัย : ประยุทธ วรรณอุดม
คำค้น : Audience of Mawlum , Edutainment , Mawlum , Potentialities of Mawlum , Rural Development , Strategic communication of Mawlum , กลยุทธการสื่อสารของหมอลำ , การพัฒนา , ผู้รับสารของหมอลำ , ศักยภาพของหมอลำ , สาระบันเทิง , หมอลำ
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2548
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=RDG4540004 , http://research.trf.or.th/node/1292
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

หมอลำมีการใช้ศักยภาพและกลยุทธการสื่อสารที่เกี่ยวข้องกับองค์ประกอบการสื่อสารทั้ง ๔ อย่างคือ ผู้ส่งสาร (หมอลำ) เนื้อหาสาร (รูปแบบและเนื้อหาการแสดงของหมอลำ) ช่องทาง (โอกาส เวลา สถานที่ ในการแสดงของหมอลำ) เพื่อนำไปสู่การพัฒนาท้องถิ่น ผลการศึกษาพบว่า ด้านศักยภาพของหมอลำนั้น หมอลำมีศักยภาพในการทำหน้าที่เป็นผู้ให้สาระบันเทิงเปลี่ยนแปลงไปหลายอย่างทั้งนี้เพราะมีสื่อมวลชนเกิดขึ้น เช่นศักยภาพการแสดง ศักยภาพในการปรับเปลี่ยนรูปแบบและเนื้อหา ในการนำศักยภาพในการเป็นผู้ให้สาระบันเทิง (Edutainer) ของหมอลำมาใช้เพื่อการพัฒนาได้อย่างเต็มประสิทธิภาพนั้นจำเป็นต้องคำนึงว่าจะนำหมอลำไปใช้ในบริบทใด และกลุ่มเป้าหมายใดเป็นสำคัญ เพราะหมอลำแต่ละประเภทต่างก็มีทั้งจุดแข็งและจุดอ่อนในการเป็นผู้ให้สาระบันเทิงต่างกันออกไป ด้านการใช้กลยุทธแบบสาระบันเทิงของหมอลำนั้น หมอลำมีการใช้กลยุทธ ๔ ด้าน คือ ๑.ด้านผู้ส่งสาร เช่น กลยุทธการปรับเปลี่ยนการแสดงของหมอลำ เพื่อตอบสนองความต้องการของตลาดและเพื่อความอยู่รอด ๒. กลยุทธด้านเนื้อหาสาร หมอลำแต่ละประเภทก็มีวิธีการผลิตและคัดเลือกเนื้อหาสารมาใช้แตกต่างกัน ซึ่งสอดคล้องกับลักษณะการเป็นผู้ให้สาระบันเทิงด้วย เช่น ถ้าเป็นหมอลำประเภทที่เน้นสาระมาก ให้ความสำคัญกับความบันเทิงน้อย ก็จะเลือกเอาสาระที่เป็นประโยชน์ต่อการดำเนินชีวิตมานำเสนอมาก ๓.กลยุทธการใช้ช่องทาง พบว่า หมอลำในปัจจุบันมีความยืดหยุ่นสูงในการใช้ช่องทางต่างๆ พร้อมกันนั้นหมอลำก็มีการแสวงหาและสร้างช่องทางใหม่ๆเพื่อสร้างพลังการต่อรอง ๔. กลยุทธการเข้าถึงผู้รับสารนั้น หมอลำมีวิธีการต่างๆที่จะทำให้ผู้รับสารยอมรับและนิยมชมชอบด้วยวิธีการคล้ายๆกัน เช่น ใช้การสื่อสารที่เปิดโอกาสให้ผู้ชมมีส่วนร่วมในการแสดง การสร้างความผูกพันทางใจกับผู้รับสาร นอกจากนี้ ทีมผู้วิจัยยังได้ศึกษาผลที่เกิดขึ้นกับผู้ชมหลังจากที่ได้ชมการแสดงของหมอลำด้วย พบว่า ผู้รับสารส่วนใหญ่ สามารถจดจำเนื้อหาสารที่เกี่ยวกับการพัฒนาและการณรงค์ที่หมอลำลำนั้นได้ในระดับมากพอสมควร แต่ให้ความสำคัญแก่การพัฒนาหลังการฟังเนื้อหาเพื่อการพัฒนาเป็นเพียงบางเรื่อง และผู้รับสารมีความเข้าใจแนวคิดการพัฒนามากขึ้น ผลกระทบจากการชมหมอลำพบว่า มีทั้งด้านดีและด้านเสีย ด้านดีคือ ผู้ชมเกิดความซาบซึ้งและเห็นคุณค่าของการแสดงพื้นบ้าน และยังเกิดการตื่นตัวเรื่องการพัฒนา ส่วนผลกระทบด้านเสีย เช่น การให้ความบันเทิงของหมอลำที่เอาใจผู้ชมเพียงบางกลุ่มมีการพูดถึงเรื่องเพศมากเกินไปจนมีภาพลักษณ์ที่ส่อถึงการยั่วยุทางเพศ ส่วนปัจจัยที่เป็นอุปสรรคในการใช้หมอลำเพื่อการพัฒนานั้น หากนำปัญหามาลำดับความรุนแรงของปัญหา พบว่าปัญหาที่น่าจะเป็นปัญหาใหญ่ที่สุดคือ ปัญหาเรื่องการขาดการสืบทอดผู้ชมหมอลำ รองลงมาคือ ปัญหาด้านการสืบทอดผู้ส่งสาร โดยเฉพาะการขาดหมอลำที่มีคุณภาพ ส่วนปัญหาด้านช่องทางการสื่อสาร คือการขาดพื้นที่และขาดการเปิดโอกาสให้หมอลำได้แสดงออก ปัจจัยและแนวทางการสืบทอดและสร้างศักยภาพให้หมอลำนั้น หมอลำต้องรู้จักคุณค่าของตัวเอง เชื่อมั่น รักและศรัทธาในวิชาชีพของตัวเอง รู้จักการสร้างเครือข่ายและร่วมมือกันทำงาน รู้จักถ่ายทอดความรู้ซึ่งกันและกันในบรรดาหมอลำ โดยผสมผสานคุณลักษณะเด่นของหมอลำต่าง ๆ เอาไว้ด้วยกัน Potentialities and Strategies of Edutainment Mawlum for Rural Development concern 4 elements of communication that are Sender (Mawlum); Message; Channel (opportunity, time, and place); and Receiver. The research findings reveal that for the potentialities of Mawlum, the functions of Mawlum as an edutainer have been changed due to the rise of mass communication technology, such as the potentialities of performance, and potentialities of contents and styles adaptation. In order to use Mawlum efficiently to be an edutainer for rural development, we have to concern about the context and target group because all of Mawlums have their own strength and weakness. As for the strategies of Mawlum, Mawlum uses 4 strategies. 1.) Strategy of the sender. For example, Mawlum uses strategic adaptation of performance to serve the market and to survive in the age of globalization. 2.) Strategy of the message. Each type of Mawlums has its own message production and message selection that accord with the attributes of Mawlum as an edutainer. For example, if Mawlum emphasizes educational content, they prefer presenting the useful rhymes to dancing and singing in their performance. 3. Strategy of the channel, such as strategic channel selection. The research team discovers that Mawlums are highly flexible in their choices of various channels. Moreover, they try to look for other new channels to spread out their performance. 4 Strategy of receiver approach. Mawlum uses various methods to impress their audience, such as allowing the audience to participate in their performance and establishing mental relationship with the audience. In addition, the research team has studied the effects of Mawlum performance on the audience. We witness that although most audiences are able to remember in a considerable degree the messages concerning development presented by Mawlum, they pay attention only in some matters. Moreover, after the audience watches Mawlum performance, they have a better understand in and realization of the development. There are both positive and negative effects of Mawlum. The positive effects are the audience’s appreciation of the values of local performance and an awareness of development. The negative effects are for example Mawlum performance is aimed for some groups of the audience, and sexual connotation is too explicit. However, there are some obstacles of using Mawlum for rural development. The most serious problem is the decrease in new generation audiences. Currently, audiences of Mawlum have reduced continually. Other problems are the problem of lack of high quality Mawlum performers and the problem of lack of channels for Mawlum performance. As for methods of potentiality building for Mawlum, Mawlum performers have to realize the value in them. They have to have faith in their professional occupation, realize the network cooperation, teach the tactics of good performance to each other and integrate all distinguished performances into themselves.

บรรณานุกรม :
ประยุทธ วรรณอุดม . (2548). โครงการวิจัยเรื่อง กลยุทธ์เชิงรุกเพื่อการพัฒนาท้องถิ่นแบบสาระบันเทิงของหมอลำ.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ประยุทธ วรรณอุดม . 2548. "โครงการวิจัยเรื่อง กลยุทธ์เชิงรุกเพื่อการพัฒนาท้องถิ่นแบบสาระบันเทิงของหมอลำ".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ประยุทธ วรรณอุดม . "โครงการวิจัยเรื่อง กลยุทธ์เชิงรุกเพื่อการพัฒนาท้องถิ่นแบบสาระบันเทิงของหมอลำ."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2548. Print.
ประยุทธ วรรณอุดม . โครงการวิจัยเรื่อง กลยุทธ์เชิงรุกเพื่อการพัฒนาท้องถิ่นแบบสาระบันเทิงของหมอลำ. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2548.