ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

การติดตามตรวจสอบทางชีวภาพของโลหะหนักในตะกอนดินและแมลงน้ำกลุ่มไทรคอบเทอร่าในลำธารบริเวณเหมืองแร่สังกะสี

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : การติดตามตรวจสอบทางชีวภาพของโลหะหนักในตะกอนดินและแมลงน้ำกลุ่มไทรคอบเทอร่าในลำธารบริเวณเหมืองแร่สังกะสี
นักวิจัย : แตงอ่อน พรหมมิ
คำค้น : cadmium , Mining area , Sediment , Trichoptera , ตะกอนดิน , เหมืองแร่ , แคดเมียม , แมลงน้ำอันดับไทรคอบเทอร่า
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2557
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=MRG5480221 , http://research.trf.or.th/node/7777
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

งานวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหลากหลายทางชีวภาพของแมลงน้ำอันดับไทร คอบเทอร่าโดยเฉพาะวงศ์ Hydropsychidae ศึกษาปัจจัยคุณภาพน้ำทางกายภาพและเคมี ศึกษาความ ผิดปกติของลักษณะทางสัณฐานวิทยาของเหงือกในแมลงน้ำวงศ์ Hydropsychidae ที่อาศัยอยู่บริเวณ ผิวหน้าดิน ศึกษาปริมาณแคดเมียมที่สะสมอยู่ในตะกอนดินและในตัวอ่อนของแมลงน้ำ วงศ์ Hydropsychidae ที่อาศัยอยู่ในน้ำและในตัวเต็มวัยที่อาศัยอยู่บนบก เก็บตัวอย่างแมลงน้ำและคุณภาพ น้ำในลำห้วยแม่ตาว จำนวน 5 จุดเก็บตัวอย่าง (MT1 ถึง MT5) และลำห้วยแม่กุจำนวน 2 จุดเก็บ ตัวอย่าง (MK2, MK8) เก็บตัวอย่าง 2 เดือนครั้ง ระหว่างเดือนกรกฎาคม 2554 ถึงเดือนพฤษภาคม 2555 พบแมลงน้ำอันดับไทรคอบเทอร่าตัวเต็มวัยทั้งสิ้น 9,475 ตัว จำแนกได้ 14 วงศ์ 126 ชนิด โดย พบวงศ์ Hydropsychidae จำนวน 21 ชนิด ปัจจัยคุณภาพน้ำทางกายภาพและทางเคมีในแต่ละจุดเก็บ ตัวอย่างรวม 12 ปัจจัย คืออุณหภูมิอากาศและน้ำ ปริมาณของแข็งทั้งหมดที่ละลายในน้ำ ความขุ่นใส ของน้ำ การนำไฟฟ้าของน้ำ ความเป็นกรดเป็นด่าง ค่าความเป็นด่าง ปริมาณออกซิเจนที่ละลายในน้ำ ปริมาณไนเตรท-ไนโตรเจน แอมโมเนีย-ไนโตรเจน ปริมาณออร์โธฟอสเฟตและปริมาณซัลเฟต โดยค่า ปริมาณออกซิเจนที่ละลายในน้ำ ค่าความขุ่นใสของน้ำและค่าปริมาณแอมโมเนีย-ไนโตรเจน ในแต่ละจุด เก็บตัวอย่างไม่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P>0.05) พบตัวอ่อนแมลงหนอนปลอกน้ำ วงศ์ Hydropsychidae ทั้งหมด 3,543 ตัว จำแนกได้ 5 สกุล คือ Cheumatopsyche, Diplectrona, Hydropsyche, Potamyia และ Macrostemum ค่าร้อยละของจำนวนตัวอ่อนแมลงหนอนปลอกน้ำวงศ์ Hydropsychidae ที่พบความผิดปกติของเหงือกต่อจำนวนตัวอ่อนทั้งหมด (HAI) มีค่าสูงสุดในจุดเก็บ ตัวอย่างลำห้วยแม่ตาวบ้านแม่ตาวใหม่หมู่ 5 (MT5) (69.42%) และค่าสัดส่วนของจำนวนกลุ่มเหงือกที่ ผิดปกติต่อจำนวนตัวอ่อนทั้งหมด (HYI) มีค่าสูงสุดในจุดเก็บตัวอย่างลำห้วยแม่ตาวบ้านแม่ตาวใหม่หมู่ 5 (MT5) (8.22) ซึ่งเป็นบริเวณปลายน้ำที่ส่วนของลำธารไหลผ่านพื้นที่เหมืองแร่และพื้นที่เกษตรกรรม พบปริมาณแคดเมียมที่สะสมอยู่ในตะกอนดินบริเวณลำห้วยแม่ตาวและแม่กุมีความแตกต่างอย่างมี นัยสำคัญยิ่งทางสถิติ (P<0.05) ส่วนความเข้มข้นของแคดเมียมที่สะสมอยู่ในตัวอ่อนและตัวเต็มวัยแมลง น้ำอันดับไทรคอบเทอร่าวงศ์ Hydropsychidae ในแต่ละจุดเก็บตัวอย่างไม่มีความแตกต่างอย่างมี นัยสำคัญทางสถิติ (P>0.05) วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณแคดเมียมที่สะสมอยู่ในตะกอนดิน และแมลงน้ำ พบว่า ไม่มีความสัมพันธ์กัน (P>0.05) เมื่อวิเคราะห์ข้อมูลคุณภาพน้ำทางกายภาพ เคมี ร่วมกับข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพของ แมลงน้ำอันดับไทรคอบเทอร่าตัวอ่อนและปริมาณแคดเมียมในตะกอนดินและในแมลงน้ำอันดับไทรคอบ เทอร่า โดยการวิเคราะห์แบบ PCA (Principal Component Analysis) พบว่า แมลงน้ำ Macrostemum fenestratum, Helicopsyche spp., Orthrotrichia spp., Setodes spp., Goera spp. ที่พบในลำห้วยแม่ กุบ้านแม่กุช่วย (MK2) ลำห้วยแม่กุบ้านแม่กุเหนือ (MK8) ลำห้วยแม่ตาวบ้านพะเด๊ะ (MT3) และลำห้วย แม่ตาวบ้านแม่ตาวใหม่หมู่ 4 (MT4) มีความสัมพันธ์กับปริมาณแคดเมียมในแมลงน้ำตัวเต็มวัย ค่าความ เป็นกรดเป็นด่างของน้ำ ค่าปริมาณออกซิเจนที่ละลายในน้ำ ค่าความขุ่นใสของน้ำ ปริมาณไนเตรท- ไนโตรเจนที่ละลายในน้ำ แมลงน้ำ Cheumatopsyche lucida, Chimarra spp., และ Hydropsyche spp. ที่พบในลำห้วยบ้านแม่ตาว (MT2) มีความสัมพันธ์กับปริมาณแคดเมียมที่สะสมในตะกอนดินและตัวอ่อน แมลงน้ำ ค่าความเป็นด่างของน้ำ ปริมาณของแข็งแขวนลอยในน้ำทั้งหมด ค่าการนำไฟฟ้าของน้ำ ปริมาณซัลเฟตที่ละลายอยู่ในน้ำ แมลงน้ำ Potamyia spp., Cheumatopsyche spp. Diplectrona spp., Lepidostoma doligung, Agepetus halong ในลำห้วยแม่ตาวบ้านแม่ตาวใหม่หมู่ 5 (MT5) มี ความสัมพันธ์กับอุณหภูมิของน้ำ ปริมาณแอมโมเนีย-ไนโตรเจน ปริมาณออร์โธฟอสเฟต แมลงน้ำ Anisocentropus erichthonios, Ceraclea spp., Ganonema spp., Oecetis spp. และ Marilia sumatrana ในลำห้วยแม่ตาวบ้านถ้ำเสือ (MT1) มีความสัมพันธ์กับอุณหภูมิอากาศ The aims of this research were (1) to study the biodiversity of aquatic insect order Trichoptera, (2) to study the physicochemical water quality parameters, (3) to study the gill abnormalities in hydropsychid larvae, and (4) to study the cadmium concentrations in stream sediment and in both larvae and adult Hydropsychidae in five stations in Mae Tao stream and two stations in Mae Ku stream, Mae Sot District, Tak Province. The samples were collected bimonthly at each sampling station from July 2011 to May 2012. A total of 9,475 adults of Trichoptera representing 14 families and 126 species were collected. All totalled, 3,543 individual hydropsychid larvae belonging to five genera (Cheumatopsyche, Diplectrona, Hydropsyche, Potamyia and Macrostemum) were recorded from this study. Moreover, 21 of collected species were Hydropsychidae. The percentage of individuals with at least some abnormality (HAI) was the highest in MT5 (69.42%) and hydropsychid gill abnormality indice (HYI) was the highest in MT5 (8.22) which the stream flows through mining and agriculture areas. Twelve physicochemical water quality parameters were measured. The dissolved oxygen, turbidity of water and ammonia-nitrogen in each sampling station were not varied significantly (P>0.05). Cadmium concentration in stream sediment was significantly at sites MT1, MT2, MK2, MK8 and MT3 (P<0.05). Cadmium concentration in both larvae and adult of Hydropsychidae were not significantly differences at all sampling sites (P>0.05). Nonparametric Spearman’s correlations were used to determine the relationships between cadmium concentration in stream sediments and concentrations in both larvae and adult of Hydropsychidae. There were no significant correlated between cadmium concentrations in sediments and concentrations in both larvae and adult of hydropsychids (P>0.05). PCA (Principal Correspondence Analysis) indicated that Macrostemum fenestratum, Helicopsyche spp., Orthrotrichia spp., Setodes spp., Goera spp. in stations MK2, MK8, MT3 and MT4 were correlated with cadmium concentration in adult stage, pH, dissolved oxygen, turbidity of water and nitrate-nitrogen. Species of Cheumatopsyche lucida, Chimarra spp., and Hydropsyche spp. in station MT2 were correlated with cadmium concentration in stream sediment and in hydropsychid larvae, alkalinity, total dissolved solids, electrical conductivity and sulfate. Species of Potamyia spp., Cheumatopsyche spp. Diplectrona spp., Lepidostoma doligung, Agepetus halong in station MT5 were correlated with water temperature, ammonianitrogen, orthrophosphate. Species of Anisocentropus erichthonios, Ceraclea spp., Ganonema spp., Oecetis spp. and Marilia sumatrana in station MT1 were correlated with air temperature.

บรรณานุกรม :
แตงอ่อน พรหมมิ . (2557). การติดตามตรวจสอบทางชีวภาพของโลหะหนักในตะกอนดินและแมลงน้ำกลุ่มไทรคอบเทอร่าในลำธารบริเวณเหมืองแร่สังกะสี.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
แตงอ่อน พรหมมิ . 2557. "การติดตามตรวจสอบทางชีวภาพของโลหะหนักในตะกอนดินและแมลงน้ำกลุ่มไทรคอบเทอร่าในลำธารบริเวณเหมืองแร่สังกะสี".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
แตงอ่อน พรหมมิ . "การติดตามตรวจสอบทางชีวภาพของโลหะหนักในตะกอนดินและแมลงน้ำกลุ่มไทรคอบเทอร่าในลำธารบริเวณเหมืองแร่สังกะสี."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2557. Print.
แตงอ่อน พรหมมิ . การติดตามตรวจสอบทางชีวภาพของโลหะหนักในตะกอนดินและแมลงน้ำกลุ่มไทรคอบเทอร่าในลำธารบริเวณเหมืองแร่สังกะสี. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2557.