ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดโรคและผลของฟันผุและโรคปริทันต์ในหญิงมีครรภ์ : การศึกษาระยะยาว ตั้งครรภ์ ถึงหลังคลอด

หน่วยงาน ฐานข้อมูลโครงสร้างพื้นฐานภาครัฐด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดโรคและผลของฟันผุและโรคปริทันต์ในหญิงมีครรภ์ : การศึกษาระยะยาว ตั้งครรภ์ ถึงหลังคลอด
นักวิจัย : เสมอจิต พงศ์ไพศาล , มุทิตา เอกสมทราเมษฐ์ , จามรี เสมา , อังคณา เธียรมนตรี
คำค้น : ตั้งครรภ์ , ถึงหลังคลอด , ผลต่อ , ฟันผุ , โรคปริทันต์ , หญิงมีครรภ์
หน่วยงาน : ฐานข้อมูลโครงสร้างพื้นฐานภาครัฐด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2544
อ้างอิง : -
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

          งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ปัจจัยเสี่ยงต่อโรคฟันผุและโรคเหงือกอักเสบและโรคปริทันต์อักเสบในหญิงมีครรภ์ 2) ชนิดและปริมาณเชื้อแบคทีเรียที่เป็นสาเหตุของโรคฟันผุและโรคปริทันต์อักเสบในหญิงมีครรภ์ และ 3) ความสัมพันธ์ระหว่างระดับของโรคฟันผุ โรคปริทันต์อักเสบกับการคลอดก่อนกาหนดและ น้าหนักเด็กแรกคลอด
          การศึกษานี้เป็นการวิจัยแบบวิเคราะห์ตามผลระยะยาว (longitudinal analytical study) กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย หญิงมีครรภ์ที่มาฝากครรภ์ที่คลินิกฝากครรภ์โรงพยาบาลสงขลานครินทร์ อายุ 18-44 ปีและไม่มีโรคประจาตัว มีอายุครรภ์อยู่ในไตรมาสแรก (1-12 สัปดาห์) และไตรมาส 2 (13-24 สัปดาห์) จานวน 116 คน ซึ่งได้รับการติดตามตรวจสภาวะโรคฝันผุ โรคปริทันต์ ระดับแผ่นคราบจุลินทรีย์ เก็บน้าลายเพื่อตรวจฮอร์โมนเอสโตรเจน เชื้อที่ก่อโรคฟันผุ (S.mutans และ Lactobacilli) เก็บเชื้อในร่องเหงือกเพื่อตรวจเชื้อก่อโรคปริทันต์อักเสบ (Pi, Prevotella intermedia; Pd, Prevotella denticola; Pn, Prevotella nigrescens) และสัมภาษณ์ ในทุกไตรมาสจนกระทั่งหลังคลอด การเก็บข้อมูลทาโดยทันตแพทย์ที่ได้รับการปรับมาตรฐาน 3 คน (ICC=0.71-0.81 สาหรับโรคปริทันต์ Kappa=0.63-0.76 สาหรับโรคฟันผุ) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาบรรยายลักษณะของข้อมูล และสถิติอนุมานได้แก่ Chi-square test, student t test และ Anova เพื่อดูความแตกต่างระหว่างกลุ่ม, Risk Ratio (RR) เพื่อดูความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปร 2 ตัว และใช้ logistic regression และ Generalized Estimating Equations (GEE) เพื่อดูความสัมพันธ์เมื่อมีตัวแปรต้นมากกว่า 2 ตัว
           ผลการศึกษาพบว่ามีหญิงมีครรภ์เข้าร่วมการศึกษาทั้งหมด 116 คน อยู่ในไตรมาสแรกจานวน 48 คน (41.4%) และไตรมาส 2 จานวน 68 คน (58.6%) โดยจานวนหญิงมีครรภ์ที่ได้รับการตรวจและสัมภาษณ์ในไตรมาส 1 2 3 และ หลังคลอด คือ 48 105 95 และ 72 คนตามลาดับ ในจานวนนี้มีข้อมูลการคลอดและเด็กที่คลอดมีจานวน 112 คนคิดเป็น 96.6% ส่วนใหญ่จบการศึกษาระดับปริญญาตรีหรือสูงกว่า (40.1%) เกือบ 90 % นับถือศาสนาพุทธ อายุครรภ์เฉลี่ยที่เริ่มฝากครรภ์คือ 15.07?4.83 สัปดาห์ หรืออยู่ในช่วง 1-24 สัปดาห์ โดยมีจานวนครั้งที่ฝากครรภ์อยู่ในช่วง 4-17 ครั้ง อายุครรภ์เฉลี่ยที่คลอดเท่ากับ 37.91?2.4 สัปดาห์ พบการคลอดบุตรก่อนกาหนดหรือน้าหนักเด็กแรกคลอดต่ากว่าปกติ (PLWB) จานวน 15 คน ใน 112 คนคิดเป็น 13.39 %
          พบว่าการผุในระยะเริ่มต้น (initial caries) มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นตามอายุครรภ์ โดยค่าเฉลี่ยด้านที่มีการผุในระยะเริ่มต้นเพิ่มขึ้นจาก 2.85?3.08 เป็น 3.09?3.64 และ 4.09?4.53 ในไตรมาสที่ 1, 2 และ 3 ของการตั้งครรภ์ตามลาดับ หญิงมีครรภ์ที่ทานอาหารเปรี้ยวบ่อยขึ้นมีโอกาสเกิดรอยผุระยะเริ่มต้นเพิ่มขึ้นระหว่างการตั้งครรภ์มากกว่าผู้ที่ไม่ทานอาหารเปรี้ยวบ่อยขึ้น ถึง 1.7 เท่า (p<0.05) และพบว่าผู้ที่พบและไม่
          2 พบเชื้อ lactobacilli ในทุกไตรมาสและหลังคลอด มีค่าเฉลี่ยฟันผุ (mean DMFT & DMFS) แตกต่างกันอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติ (p<0.05) ในขณะที่ผู้ที่มีและไม่มีเชื้อ S. Mutans จะพบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยฟันผุอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติ เฉพาะในช่วงไตรมาสที่ 2 ของอายุครรภ์เท่านั้น
การศึกษานี้สนับสนุนว่าโรคเหงือกอักเสบและโรคปริทันต์อักเสบมีความรุนแรงมากขึ้นเมื่ออายุครรภ์เพิ่มขึ้นและลดลงหลังการคลอดซึ่งสอดคล้องกับระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนในน้าลายแต่ไม่สอดคล้องกับปริมาณเชื้อ จากการตรวจเชื้อที่ทาให้เกิดโรคปริทันต์พบว่าร้อยละ 75 ของหญิงมีครรภ์ตรวจพบเชื้อแบคทีเรียที่สร้างสารสีดาตัวใดตัวหนึ่งในร่องเหงือกซึ่งได้แก่ Prevotella intermedia (Pi) Prevotella denticola (Pd) หรือ Prevotella nigrescens (Pn) โดยรวมปัจจัยที่มีผลต่อค่าเฉลี่ยแผ่นคราบจุลินทรีย์ เหงือกอักเสบ ร่องลึกปริทันต์ และ ระดับการสูญเสียเอ็นยึดปริทันต์ทางคลินิกอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติ คือ ระดับการศึกษา โดยผู้ที่มีระดับการศึกษาที่สูงมีแนวโน้มมีความรุนแรงของการเกิดโรคปริทันต์อักเสบน้อยกว่า โดยไม่พบความแตกต่างของความรุนแรงของการเกิดโรคปริทันต์อักเสบในผู้ที่คลอดปกติและคลอดก่อนกาหนดหรือคลอดเด็กน้าหนักต่ากว่าเกณฑ์ หรือผู้ที่เป็นและไม่เป็นโรคเบาหวาน
          หลังจากควบคุมตัวแปรต่างๆ เช่น อายุ ปัญหาการคลอดครั้งก่อน ปัญหาการคลอดครั้งนี้ จานวนครั้งการตั้งครรภ์ และจานวนครั้งการฝากครรภ์ พบว่าโรคปริทันต์อักเสบและโรคฟันผุไม่มีผลต่อการคลอดก่อนกาหนดหรือน้าหนักเด็กแรกคลอดต่ากว่าปกติ (PLBW) แต่พบว่าหญิงมีครรภ์ที่ฝากครรภ์น้อย (? 7 ครั้ง) จะมีโอกาสคลอดก่อนกาหนดหรือน้าหนักเด็กแรกคลอดต่ากว่าปกติ (PLBW) มากกว่าหญิงมีครรภ์ที่ฝากครรภ์มากกว่า (>7 ครั้ง) อย่างมีนัยสาคัญทางสถิติ (p< 0.001) ถึง 10-14 เท่า
         การศึกษานี้พบความสัมพันธ์ของอาการแพ้ท้องโดยเฉพาะการกินอาหารรสเปรี้ยวกับการเกิดโรคผุระยะเริ่มต้น และพบความสัมพันธ์ระหว่างการเกิดโรคเหงือกอักเสบและโรคปริทันต์อักเสบกับอายุครรภ์และระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนในน้าลายแต่ไม่พบความสัมพันธ์กับปริมาณเชื้อ รวมทั้งไม่พบผลของโรคปริทันต์อักเสบและโรคฟันผุต่อการคลอดก่อนกาหนดหรือน้าหนักเด็กแรกคลอดต่ากว่าปกติ (PLBW) แต่ที่สาคัญพบว่าความถี่การฝากครรภ์มีผลต่อภาวะการคลอดอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติ ดังนั้นจึงควรแนะนาให้หญิงมีครรภ์มาฝากครรภ์ตั้งแต่เนิ่นๆ และฝากครรภ์อย่างสม่าเสมอ เพื่อลดความเสี่ยงของการคลอดก่อนกาหนดหรือน้าหนักเด็กแรกคลอดต่ากว่าปกติ (PLBW) และแนะนาให้ดูแลสุขภาพช่องปากในขณะตั้งครรภ์เพื่อลดปัญหาโรคฟันผุและโรคปริทันต์ในหญิงมีครรภ์อันเนื่องจากปัจจัยจากการตั้งครรภ์

บรรณานุกรม :
เสมอจิต พงศ์ไพศาล , มุทิตา เอกสมทราเมษฐ์ , จามรี เสมา , อังคณา เธียรมนตรี . (2544). ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดโรคและผลของฟันผุและโรคปริทันต์ในหญิงมีครรภ์ : การศึกษาระยะยาว ตั้งครรภ์ ถึงหลังคลอด.
    กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลโครงสร้างพื้นฐานภาครัฐด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.
เสมอจิต พงศ์ไพศาล , มุทิตา เอกสมทราเมษฐ์ , จามรี เสมา , อังคณา เธียรมนตรี . 2544. "ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดโรคและผลของฟันผุและโรคปริทันต์ในหญิงมีครรภ์ : การศึกษาระยะยาว ตั้งครรภ์ ถึงหลังคลอด".
    กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลโครงสร้างพื้นฐานภาครัฐด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.
เสมอจิต พงศ์ไพศาล , มุทิตา เอกสมทราเมษฐ์ , จามรี เสมา , อังคณา เธียรมนตรี . "ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดโรคและผลของฟันผุและโรคปริทันต์ในหญิงมีครรภ์ : การศึกษาระยะยาว ตั้งครรภ์ ถึงหลังคลอด."
    กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลโครงสร้างพื้นฐานภาครัฐด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 2544. Print.
เสมอจิต พงศ์ไพศาล , มุทิตา เอกสมทราเมษฐ์ , จามรี เสมา , อังคณา เธียรมนตรี . ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดโรคและผลของฟันผุและโรคปริทันต์ในหญิงมีครรภ์ : การศึกษาระยะยาว ตั้งครรภ์ ถึงหลังคลอด. กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลโครงสร้างพื้นฐานภาครัฐด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี; 2544.