ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

การใช้จุลินทรีย์ท้องถิ่นเพิ่มผลผลิตข้าวอินทรีย์เพื่อสร้างวิถีเกษตรกรรมลุ่มน้ำแม่ต๋ำอย่างยั่งยืน

หน่วยงาน ฐานข้อมูลโครงสร้างพื้นฐานภาครัฐด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : การใช้จุลินทรีย์ท้องถิ่นเพิ่มผลผลิตข้าวอินทรีย์เพื่อสร้างวิถีเกษตรกรรมลุ่มน้ำแม่ต๋ำอย่างยั่งยืน
นักวิจัย : วิพรพรรณ์ เนื่องเม็ก
คำค้น : -
หน่วยงาน : ฐานข้อมูลโครงสร้างพื้นฐานภาครัฐด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2555
อ้างอิง : -
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :



ข้าวเป็นธัญพืชที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจของประเทศไทยและของโลกเนื่องจากข้าวเป็นพืชอาหารหลักของประชากรโลกชนิดหนึ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งประเทศในแถบทวีปเอเชีย ซึ่งมีการผลิตข้าวเพื่อบริโภคเป็นจำนวนมาก สำหรับประเทศไทยข้าวเป็นอาหารหลักและมีการผลิตข้าวในปริมาณมาก จากข้อมูลในปี พ.ศ.2550 มีจำนวนการผลิตข้าวเป็น 29.4 ล้านตัน และนอกจากการบริโภคภายในประเทศแล้ว ประเทศไทยยังเป็นประเทศที่ส่งออกข้าวรายใหญ่ โดย ปี พ.ศ.2550 มีมูลค่าการส่งออก 61622 ล้านบาท ปี พ.ศ.2551 มีมูลค่าการส่งออก 78489 ล้านบาท และในปี พ.ศ.2552 มีมูลค่าการส่งออก 62594 ล้านบาท (กรมการค้าต่างประเทศ 2553) การส่งออกข้าวในแต่ละปีมีมูลค่าการส่งออกข้าวสูงมาก และในอนาคตจะมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นทุก ๆ ปี ซึ่งแนวโน้มการส่งออกข้าวปี พ.ศ.2554 คาดว่า ไทยยังคงส่งออกข้าวปริมาณมาก จังหวัดพะเยาเป็นหนึ่งในแหล่งเพาะปลูกข้าวหอมมะลิอินทรีย์ที่ดีที่สุดแหล่งหนึ่งของไทย การประกวดข้าวหอมมะลิของประเทศไทย ปีการเพาะปลูก 2551/2552 ที่ผ่านมา จังหวัดพะเยาได้รับรางวัลชนะเลิศอันดับ 2 รองจากจังหวัดยโสธร ซึ่งทำให้เห็นว่าข้าวหอมมะลิในจังหวัดมีคุณภาพและเป็นที่ยอมรับของประเทศ โดยข้าวหอมมะลิที่ผลิตในจังหวัดพะเยาเป็นข้าวที่มีคุณภาพดี และในปีงบประมาณ 2553 จังหวัดพะเยามีนโยบายให้การสนับสนุนและผลักดันการทำเกษตรในเชิงเกษตรอินทรีย์ ที่ปลอดภัยจากสารเคมีเพื่อสุขภาพที่ดีของผู้บริโภค แต่ปัจจุบันพื้นที่การผลิตข้าวอินทรีย์ยังมีไม่มาก เนื่องจากเกษตรกรต้องการผลผลิตจำนวนมากจึงยังใช้การผลิตแบบเคมี ทำให้ต้นทุนการผลิตยังคงสูงขึ้นเรื่อย ๆ นอกจากนี้ผลกระทบที่เกิดจากการใช้สารเคมีทางการเกษตรทำให้เกิดปัญหามลพิษสิ่งแวดล้อมและปัญหาสุขภาพ พื้นที่การเกษตรลุ่มน้ำแม่ต๋ำเป็นพื้นที่ๆ มีการปลูกข้าวที่สำคัญของจังหวัดพะเยา ลุ่มน้ำแม่ต๊ำ เป็นลุ่มน้ำหนึ่งที่มีความสำคัญต่อกว๊านพะเยา เป็นพื้นที่เป้าหมายในการพัฒนาเป็นตัวอย่างแก่ลุ่มน้ำอื่น ๆ อีก 11 ลุ่มน้ำ ปัญหาสารเคมีปนเปื้อนลงแหล่งน้ำจากการใช้สารเคมีเพื่อการเกษตรเป็นปัญหาสำคัญส่งผลกระทบต่อแหล่งน้ำ ซึ่งโครงการดังกล่าวสามารถลดการใช้สารเคมีทางการเกษตร และสามารถพัฒนาพื้นที่การปลูกข้าวบริเวณลุ่มน้ำแม่ต๋ำ เพื่อเป็นต้นแบบในการพัฒนา อีก 11 ลุ่มน้ำ ที่ไหลลงสู่กว๊านพะเยาต่อไป ดังนั้นเพื่อเพิ่มศักยภาพในการแข่งขันของประเทศ และลดการใช้สารเคมีเพื่อความปลอดภัยต่อตัวเกษตรกร และผู้บริโภค จึงได้นำเชื้อจุลินทรีย์ท้องถิ่นหรือจุลินทรีย์พื้นบ้านมาปรับใช้กับระบบผลิตข้าวของเกษตรกรในพื้นลุ่มน้ำแม่ต๋ำ ซึ่งเป็นวิธีที่ดีวิธีหนึ่งที่สามารถช่วยแก้ปัญหาดังกล่าวให้กับเกษตรกรได้ เนื่องจากเป็นเทคนิคที่สอดคล้องกับสภาพของท้องถิ่นที่แตกต่างกันเพราะมีการนำเอาจุลินทรีย์ที่อาศัยอยู่ในดินที่มีความอุดมสมบูรณ์ภายในท้องถิ่นนั้นๆ มาทำเป็นหัวเชื้อสำหรับนำไปขยายและประยุกต์ใช้ในด้านต่างๆ ช่วยปรับปรุงบำรุงดินให้ดีขึ้น สามารถปลูกพืชงอกงาม ให้ผลผลิตสูง ทำให้ธรรมชาติเกิดความสมดุล โรคและแมลงศัตรูพืชลดลง รวมทั้งเกษตรกรก็ไม่จำเป็นต้องใช้ปุ๋ยเคมีและสารเคมีในการผลิต ทำให้ช่วยลดต้นทุนการผลิต เกษตรกรสามารถพึ่งพาตัวเองได้มากขึ้น คุณภาพชีวิตของเกษตรกรก็ดีขึ้นตามไปด้วย อีกทั้งจะเป็นการสนับสนุนแนวทางการทำงานในแนวระนาบระหว่างหน่วยงานภาครัฐที่เป็นผู้สนับสนุน กลุ่มเกษตรกรที่เป็นผู้ผลิต และตลาดซึ่งเชื่อมโยงไปสู่ผู้บริโภค อันจะช่วยส่งเสริมนโยบายอาหารปลอดภัยและความมั่นคงด้านอาหารของชาติ แม้ในวันนี้การปรับเปลี่ยนกระบวนความคิดและระบบการผลิตของเกษตรกรไทยโดยรวมยังเป็นสิ่งที่ยากลำบาก แต่เมื่อใดก็ตามที่ยังมีเกษตรบางส่วนเลือกที่ศึกษาภูมิปัญญาดังเดิมและพัฒนาองค์ความรู้ที่สอดคล้องกับวิถีการผลิตและวัฒนธรรมของชุมชน ก็เชื่อได้ว่าเกษตรกรเหล่านี้จะคอยเป็นแรงผลักดันอันมีค่าที่จะช่วยขับเคลื่อนขบวนการเกษตรกรไทยให้เดินไปสู่วิถีการเกษตรแบบยั่งยืนสามารถจัดหาอาหารอย่างเพียงพอ สร้างความมั่นคงด้านอาหาร ทำให้ทรัพยากรธรรมชาติกลับมาสมบูรณ์อีกครั้ง และทำให้เกษตรกรและชุมชนท้องถิ่นมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น อันจะช่วยส่งเสริมนโยบายอาหารปลอดภัยและความมั่นคงด้านอาหารของชาติ แม้ในวันนี้การปรับเปลี่ยนกระบวนความคิดและระบบการผลิตของเกษตรกรไทยโดยรวมยังเป็นสิ่งที่ยากลำบาก แต่เมื่อใดก็ตามที่ยังมีเกษตรบางส่วนเลือกที่ศึกษาภูมิปัญญาดังเดิมและพัฒนาองค์ความรู้ที่สอดคล้องกับวิถีการผลิตและวัฒนธรรมของชุมชน ก็เชื่อได้ว่าเกษตรกรเหล่านี้จะคอยเป็นแรงผลักดันอันมีค่าที่จะช่วยขับเคลื่อนขบวนการเกษตรกรไทยให้เดินไปสู่วิถีการเกษตรแบบยั่งยืนได้ในที่สุด


บรรณานุกรม :
วิพรพรรณ์ เนื่องเม็ก . (2555). การใช้จุลินทรีย์ท้องถิ่นเพิ่มผลผลิตข้าวอินทรีย์เพื่อสร้างวิถีเกษตรกรรมลุ่มน้ำแม่ต๋ำอย่างยั่งยืน.
    กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลโครงสร้างพื้นฐานภาครัฐด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.
วิพรพรรณ์ เนื่องเม็ก . 2555. "การใช้จุลินทรีย์ท้องถิ่นเพิ่มผลผลิตข้าวอินทรีย์เพื่อสร้างวิถีเกษตรกรรมลุ่มน้ำแม่ต๋ำอย่างยั่งยืน".
    กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลโครงสร้างพื้นฐานภาครัฐด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.
วิพรพรรณ์ เนื่องเม็ก . "การใช้จุลินทรีย์ท้องถิ่นเพิ่มผลผลิตข้าวอินทรีย์เพื่อสร้างวิถีเกษตรกรรมลุ่มน้ำแม่ต๋ำอย่างยั่งยืน."
    กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลโครงสร้างพื้นฐานภาครัฐด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 2555. Print.
วิพรพรรณ์ เนื่องเม็ก . การใช้จุลินทรีย์ท้องถิ่นเพิ่มผลผลิตข้าวอินทรีย์เพื่อสร้างวิถีเกษตรกรรมลุ่มน้ำแม่ต๋ำอย่างยั่งยืน. กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลโครงสร้างพื้นฐานภาครัฐด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี; 2555.